Wniosek do WKZ o pozwolenie na poszukiwania – krok po kroku

Żeby legalnie chodzić z wykrywaczem metali, potrzebujesz pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. To jeden wniosek, program poszukiwań, mapa, zgoda właściciela terenu i opłata 82 zł. Poniżej opisuję po kolei, co wpisać i co dołączyć, żeby urząd nie odesłał wniosku do poprawki.

Stan na listopad 2026. Od 1 stycznia 2027 pozwolenie ma zastąpić zgłoszenie poszukiwań (więcej na dole strony). Do tego czasu obowiązuje pozwolenie, a poszukiwania bez niego albo wbrew jego warunkom są przestępstwem.
Zrób mapę do wnioskuZałóż darmowe konto

Kiedy potrzebujesz pozwolenia

Pozwolenie jest potrzebne, gdy szukasz ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych przy użyciu urządzeń elektronicznych i technicznych, czyli przede wszystkim wykrywacza metali (art. 36 ust. 1 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami). Nie ma znaczenia, czy liczysz na monety, militaria, czy chodzisz po polu znajomego. Wydaje je wojewódzki konserwator zabytków (WUOZ) właściwy dla terenu poszukiwań, często przez delegaturę. W niektórych miastach, na przykład w Warszawie, sprawę prowadzi urząd miasta.

Wykrywacz bez pozwolenia możesz użyć tylko wtedy, gdy nie szukasz zabytków, na przykład gdy szukasz zgubionej obrączki na własnym trawniku.

Kolejność, która oszczędza czas

  1. Teren. Wybierz miejsce i ustal działki: gminę, obręb i numery. W aplikacji stukasz działkę albo wpisujesz jej numer.
  2. Sprawdzenie. Zobacz, czy na terenie nie ma zabytków z rejestru, stanowisk archeologicznych, cmentarzy i mogił wojennych. Takie miejsca urząd i tak wyłączy, a wpisanie ich do wniosku tylko go opóźni.
  3. Zgoda właściciela. Bez niej wniosek jest niekompletny. W lesie państwowym zgody udziela nadleśnictwo – osobno opisałem, jak o nią poprosić.
  4. Mapa. Dopiero gdy wiesz, na które działki masz zgodę, robisz mapę z tymi działkami.
  5. Program poszukiwań i wniosek.
  6. Opłata i wysyłka. Płacisz tylko opłatę skarbową 82 zł za pozwolenie – zgoda nadleśnictwa jest bezpłatna.
Wzory do pobrania (Word): wniosek do WKZ z programem poszukiwań · zgoda właściciela terenu. W aplikacji, w Mapie do WKZ, wzór wypełni się od razu Twoimi działkami. Dane osobowe wpisujesz sam na swoim komputerze – nie zbieramy ich.

Co wpisać we wniosek

Większość urzędów ma własny formularz – zacznij od strony swojego WUOZ albo delegatury. We wniosku podajesz:

Program poszukiwań – najczęstszy powód wezwań

Program to krótki dokument, który podpisujesz jako jego autor. Urzędy proszą o możliwie szczegółowy opis tego, jak poszukiwania wpłyną na zabytki. Napisz w nim:

Teren w programie musi zgadzać się z mapą. Jeśli w programie piszesz o lesie, a mapa pokazuje same pola, urząd wezwie do wyjaśnień.

Mapa – tu najczęściej ludzie się potykają

Do wniosku dołączasz mapę topograficzną w skali 1:10 000 lub większej albo opracowanie kartograficzne z bazy BDOT10k z zaznaczonym terenem poszukiwań. Zrzut ekranu albo wydruk prosto z Geoportalu, z Banku Danych o Lasach czy z gminnego portalu mapowego nie spełnia wymagań. Własne opracowanie z danych BDOT10k możesz użyć swobodnie, jeśli podasz źródło danych.

Właśnie taką mapę robi Mapa do WKZ w aplikacji: podkład BDOT10k, dokładna skala 1:10 000, 1:5 000 albo 1:2 500, zaznaczone działki, tabelka pod mapą i opis źródła danych. Wyłączone przez nadleśnictwo oddziały i wydzielenia oznaczysz kreskowaniem.

Załączniki

ZałącznikKiedy
Wniosek, podpisanyzawsze
Program poszukiwań, podpisany przez autorazawsze
Mapa 1:10 000 lub większa albo opracowanie z BDOT10k z zaznaczonym terenemzawsze
Zgoda właściciela lub posiadacza terenu (albo dokument, że teren jest Twój)zawsze
Zgoda dyrektora parku narodowego albo regionalnego dyrektora ochrony środowiskaw parku narodowym i w rezerwacie
Pełnomocnictwo i dowód opłaty 17 złgdy ktoś składa wniosek za Ciebie (rodzina – bez opłaty)
Dowód opłaty skarbowej 82 złzawsze

Załączniki składasz w oryginale albo w kopii poświadczonej. Opłatę wpłacasz na konto urzędu gminy lub miasta, w którym siedzibę ma WUOZ (numer jest na stronie urzędu).

Wysyłka, termin i decyzja

Wniosek wysyłasz pocztą, zanosisz osobiście albo składasz przez ePUAP, jeśli Twój urząd to przyjmuje. Urząd ma na decyzję miesiąc od złożenia kompletnego wniosku, a w sprawie szczególnie skomplikowanej dwa miesiące. Jeśli czegoś brakuje, przyjdzie wezwanie do uzupełnienia z terminem – nieuzupełniony wniosek zostaje bez rozpatrzenia i trzeba składać od nowa. Wniosek na wiosnę najlepiej złożyć zimą.

Od odmowy możesz się odwołać do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji, za pośrednictwem urzędu, który ją wydał.

Gdy masz już pozwolenie

Co robić ze znaleziskami

Znaleziska najwygodniej zapisywać od razu w terenie, z miejscem GPS, głębokością i zdjęciem. Aplikacja prowadzi taki dziennik i robi z niego tabelę.

Co zmienia się od 2027 roku

Nowelizacja z 2023 roku zastępuje pozwolenie zgłoszeniem poszukiwań przez aplikację albo ePUAP. Termin wejścia w życie przesunięto już dwa razy, obecnie na 1 stycznia 2027. Ministerstwo przygotowuje też szerszą zmianę ustawy, a w październiku 2026 aplikacja do zgłoszeń była jeszcze w budowie. Szczegóły mogą się więc zmienić. Zgoda właściciela terenu będzie potrzebna nadal. Gdy nowe zasady ruszą, opiszę je na tej stronie.

To praktyczny poradnik, a nie porada prawna. Wymagania potrafią się różnić między urzędami, więc przed złożeniem wniosku sprawdź stronę swojego wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków.
Zrób mapę do wnioskuZałóż darmowe konto

Podstawa: ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (art. 35, art. 36 ust. 1 pkt 12); rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 2 sierpnia 2018 r. w sprawie prowadzenia prac konserwatorskich, prac restauratorskich, badań konserwatorskich, badań architektonicznych, robót budowlanych, badań archeologicznych i poszukiwań zabytków (Dz. U. z 2021 r. poz. 81); ustawa o opłacie skarbowej; informacje Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (gov.pl).

Pytania

Ile kosztuje pozwolenie na poszukiwania?

Opłata skarbowa za wydanie pozwolenia wynosi 82 zł. Za pełnomocnictwo płaci się 17 zł, chyba że pełnomocnikiem jest najbliższa rodzina.

Ile czeka się na pozwolenie?

Urząd ma miesiąc od złożenia kompletnego wniosku, a w sprawie szczególnie skomplikowanej dwa miesiące. Braki we wniosku wydłużają ten czas.

Czy wystarczy zrzut ekranu z Geoportalu jako mapa?

Nie. Potrzebna jest mapa topograficzna w skali 1:10 000 lub większej albo opracowanie kartograficzne z BDOT10k. Zrzuty i wydruki z Geoportalu, BDL czy portali gminnych nie spełniają wymagań.

Co wpisać w programie poszukiwań?

Zakres i sposób szukania, sprzęt, głębokość ingerencji w grunt, liczbę osób, sposób dokumentowania i przekazania znalezisk oraz terminy. Teren w programie musi zgadzać się z mapą.

Czy potrzebuję zgody właściciela pola albo lasu?

Tak, zawsze. W lasach państwowych zgody udziela nadleśnictwo, a w parku narodowym lub rezerwacie potrzebna jest dodatkowo zgoda dyrektora parku albo regionalnego dyrektora ochrony środowiska.

Co grozi za szukanie bez pozwolenia?

Poszukiwanie zabytków bez pozwolenia albo wbrew jego warunkom jest przestępstwem zagrożonym grzywną, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.

Czy od 2027 roku pozwolenie nie będzie już potrzebne?

Według przepisów przyjętych w 2023 roku od 1 stycznia 2027 pozwolenie ma zastąpić zgłoszenie przez aplikację albo ePUAP. Termin był już dwa razy przesuwany, więc przed sezonem sprawdź aktualny stan przepisów.